Ölkəmizdə hər il istismar olunan çox sayda nəqliyyat vasitəsi köhnəlmə və yol-nəqliyyat hadisələri nəticəsində istifadəyə yararsız hala düşür. Statistik göstəricilərə əsasən, hazırda respublikada hər beş avtomobildən biri ekoloji və təhlükəsizlik standartlarına cavab vermir.
Bunu nəzərə alaraq, “Azərbaycan Respublikasında yol hərəkətinin təhlükəsizliyinə dair 2019–2023-cü illər üçün Dövlət Proqramı”na əsasən Azərbaycanda nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyası proqramı hazırlanmış, həmçinin proqramın tətbiqi ilə əlaqədar ümumilikdə 10-dan çox qanunvericilik aktına dəyişiklik və əlavələr edilib. Bəs hazırda bu sahədə vəziyyət necədir?
Yeniera.az xəbər verir ki, “Təmiz şəhər” ASC-dən Bizim.Media-ya bildirilib ki, “Tullantılar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun uyğun olaraq, ötən müddət ərzində “Təmiz Şəhər” ASC tərəfindən utilizatorların reyestrdə qeydiyyatı üçün tədbirlər görülüb:
“Utilizator fəaliyyəti üzrə nəzərdə tutulan tələblərə cavab verən 4 utilizator (Bakıda “Fors” MMC, Abşeron rayonunda “Fast Track” MMC, Gəncədə “Semsan” və Sumqayıtda “Eco Metal” MMC şirkəti) reyestrdə qeydiyyata alınaraq istismar müddəti başa çatan, eləcə də istifadəyə yararsız nəqliyyat vasitələrinin qəbuluna başlayıb.
Nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyaya təqdim olunmasını asanlaşdırmaq məqsədilə elektron portal istifadəyə verilib.
Mövcud tələblərə əsasən, “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə müəyyən edilən qaydada əvvəlcə nəqliyyat vasitəsi dövlət qeydiyyatı üzrə daimi uçotdan çıxarılmalıdır. Daha sonra zəruri məlumatlar istifadəyə verilmiş www.nvu.gov.az elektron portalına daxil edilərək, ərizəçiyə göndərilən elektron məlumat əsasında nəqliyyat vasitəsi qəbul məntəqəsinə təhvil verilməlidir.
Nəqliyyat vasitəsi utilizasiyaya təqdim edildikdən sonra onu utilizatora təhvil verən şəxsə təsdiqedici sənəd təqdim edilir. Həmin sənəd əsasında birdəfəlik ödəniş və ya yerli istehsal yeni nəqliyyat vasitəsi almaq üçün güzəşt almaq mümkündür.
“Təmiz Şəhər” ASC-nin operatorluğu ilə həyata keçirilən prosesdə ötən ilin oktyabr ayından indiyə qədər 25 min 300 nəqliyyat vasitəsi utilizasiyaya verilib və bu rəqəm hər gün artmaqdadır.
Nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyası proqramı çərçivəsində 1348 ədəd yerli istehsal yeni nəqliyyat vasitəsinin güzəştlə satışı həyata keçirilmiş, 1 milyon manatdan çox birdəfəlik ödəniş isə ərizəçilərin bank hesabına ödənilib.
Qeyd edək ki, nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyaya verilməsi könüllülük prinsipi əsasında aparılır və məcburi xarakter daşımır”.
Məlumdur ki, köhnə avtomobillər əsasən bölgələrdədir. Həmin avtomobilləri mərkəzi şəhərlərə daşımaq isə xeyli vəsait tələb edir. Ona görə də bölgələrdə yaşayan köhnə avtomobil sahibləri prosesə o qədər də həvəslə qoşulmurlar. Elə isə regionlarda qəbul məntəqələrinin açılması istiqamətində hansısa iş gedirmi?
Suala cavab olaraq qurumdan bildirilib ki, utilizatorlar özəl şirkətlərdir və müvafiq reyestrdə qeydiyyatdan keçərək “Təmiz Şəhər” ASC-nin operatorluğu ilə fəaliyyət göstərirlər:
“Cəmiyyət olaraq məqsədimiz utilizatorların sayının artırılmasıdır. Hazırda ölkə üzrə 4 utilizator fəaliyyət göstərir. Bakı, Gəncə və Abşeronla yanaşı, 2026-cı ilin mart ayından etibarən artıq Sumqayıt şəhərində də yeni utilizator məntəqəsi nəqliyyat vasitələrinin qəbuluna başlayıb.
Bölgələrdə utilizator kimi fəaliyyət göstərmək istəyən sahibkarlar “Təmiz Şəhər” ASC-yə müraciət edə bilərlər. Ölkə ərazisində nəqliyyat vasitələrinin utilizasiyası fəaliyyətini həyata keçirmək üçün müəyyən olunmuş tələblərə cavab verən şirkətlərin utilizator kimi qeydiyyata alınmasında hər hansı məhdudiyyət nəzərdə tutulmur”.
Bu məsələdə maraq doğuran digər bir məqam utilizasiya qiymətləridir. Məlumdur ki, utilizasiya qiyməti bir neçə il əvvəl müəyyən edilib. Ötən dövrdə isə infilyasiyanın həcmi kifayət qədər yüksək olub.
Bəs utilizasiya qiymətlərinə yenidən baxıla bilərmi? “Təmiz Şəhər” ASC-dən bununla bağlı bildirilib ki, utilizasiya ilə bağlı qiymətlərin artırılması istiqamətdə hazırlanmış təkliflərlə bağlı müzakirələr aparılır.