Səhərlər yataqdan qalxmaqda çətinlik çəkmək, gün ərzində yorğunluq, halsızlıq və həvəssizlik hiss etmək tükənmişlik sindromunun əlamətləri ola bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, intensiv iş rejimi, daimi əlçatan olmaq təzyiqi və artan stress həm psixoloji, həm də fiziki sağlamlığa mənfi təsir göstərir.
Müasir dövrdə iş və şəxsi həyat arasındakı sərhədlərin zəifləməsi tükənmişlik sindromunu daha aktual problemə çevirib. Daimi yorğunluq, yuxu problemləri, özünü uğursuz hiss etmək və motivasiyanın azalması ilə müşayiət olunan bu vəziyyət zamanla ailə münasibətlərinə və ümumi sağlamlığa da təsir göstərə bilər.
Psixiatriya mütəxəssisi Dr. Talat Sarıkavakın sözlərinə görə, artan iş yükü, iş yerində özünü təhlükəsiz hiss etməmək və işdən kənar vaxtlarda belə daim əlçatan olmaq məcburiyyəti tükənmişlik sindromunun yaranmasına zəmin yarada bilər.
Mütəxəssis xəbərdarlıq edir ki, lazımi tədbirlər görülmədikdə tükənmişlik yaddaş və yuxu problemləri, mədə-bağırsaq şikayətləri, ürək-damar sağlamlığı ilə bağlı risklər və immun sisteminin zəifləməsi kimi problemlərlə əlaqəli ola bilər.
Tükənmişlik depressiya ilə qarışdırıla bilər
Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi məqamlardan biri də tükənmişlik sindromunun depressiya ilə qarışdırılmasıdır. Bu iki vəziyyət bəzi oxşar əlamətlərlə özünü göstərə bilsə də, onların düzgün fərqləndirilməsi müalicə və dəstək baxımından əhəmiyyətlidir. Buna görə də mütəxəssis qiymətləndirməsi olmadan dərman istifadəsinə başlamaq tövsiyə edilmir.
Tükənmişliyin qarşısını almaq üçün 4 tövsiyə
1. Sevdiyiniz məşğuliyyətlərə vaxt ayırın
Mütəxəssislər işdən kənar vaxtlarda insanın diqqətini fərqli fəaliyyətlərə yönəltməsinin vacibliyini vurğulayırlar. Müntəzəm gəzintilər, kitab oxumaq, əl işləri və könüllü fəaliyyətlər insanın özünü daha faydalı hiss etməsinə və psixoloji gərginliyin azalmasına kömək edə bilər.
2. Ekran qarşısında keçirdiyiniz vaxtı azaldın
Xüsusilə axşam saatlarında telefon, kompüter və digər elektron cihazlardan istifadənin məhdudlaşdırılması yuxu rejiminin qorunmasına kömək edə bilər. Müntəzəm yuxu saatlarına riayət etmək və yatmazdan əvvəl ekran istifadəsini azaltmaq sağlam gündəlik rejimin mühüm hissəsidir.
3. Stressi idarə etməyi öyrənin
Fərqindəlik məşqləri, nəfəs texnikaları və digər rahatlama üsulları stressin təsirlərini azaltmağa kömək edə bilər. Uzunmüddətli çətinliklər zamanı isə psixoterapiya insanın mükəmməlliyyətçilik, hadisələri həddindən artıq mənfi qiymətləndirmə və şəxsi sərhədlər qoymaqda çətinlik kimi problemlərlə işləməsinə imkan yaradır.
4. İş problemlərini şəxsi həyata daşımayın
İşlə şəxsi həyat arasında sərhəd yaratmaq həm fərdi rifah, həm də ailə münasibətləri baxımından əhəmiyyətlidir. İşdən sonra istirahətə vaxt ayırmaq, ailə ilə ünsiyyət zamanı iş mövzularından uzaqlaşmaq və işlə bağlı düşüncələrə fasilə vermək psixoloji gərginliyin azalmasına kömək edə bilər.
Uzunmüddətli yorğunluğa diqqət edin
Mütəxəssislər bildirirlər ki, davamlı yorğunluq və həvəssizlik yalnız tükənmişliklə bağlı olmaya bilər. Yuxu pozuntuları, müxtəlif fiziki sağlamlıq problemləri və digər psixoloji vəziyyətlər də oxşar əlamətlər yarada bilər.
Bu səbəbdən şikayətlər uzun müddət davam edərsə və gündəlik həyata təsir göstərərsə, həkimə müraciət edərək səbəbin müəyyənləşdirilməsi vacibdir.//Demokrat.az