Son illərdə piylənmənin müalicəsində inqilabi yeniliklərdən biri hesab olunan və cəmiyyətdə “arıqlama iynələri” kimi tanınan GLP-1 qrupuna aid preparatlar milyonlarla insan üçün arıqlamaq ümidi yaradıb. Lakin bu müalicələrin sadəcə iştahanı azaldan vasitə kimi qəbul edilməsi, xüsusilə də sosial şəbəkələrdən əldə edilən məlumatlara və ya dost-tanış məsləhətlərinə əsaslanaraq istifadəyə başlanması ciddi sağlamlıq problemlərinə, hətta həyati təhlükəyə səbəb ola bilər.
Yeniera.az xəbər verir ki, daxili xəstəliklər üzrə mütəxəssis Ferhat Çetin arıqlama iynələrindən istifadə zamanı diqqət edilməli 6 mühüm qaydanı açıqlayıb.
Arıqlama iynələri hər kəs üçün uyğun deyil
Unutmaq olmaz ki, bu preparatlar sadə qida əlavəsi, vitamin və ya mineral dəstəyi deyil. Onlar insulin müqaviməti, ürək-damar xəstəlikləri, qaraciyər piylənməsi, diabet və digər metabolik pozuntularla əlaqəli hormonal mexanizmlərə təsir göstərən tibbi müalicə vasitələridir. Bu müalicə də mütəxəssis nəzarəti altında aparılmalıdır.
İnternetdən əldə edilən məlumatlara əsasən müalicəyə başlamaq, dozanı özbaşına dəyişmək və ya preparatı nəzarətsiz şəkildə əldə etmək sağlamlıq üçün ciddi risk yarada bilər.
Bəzi xəstəliklər zamanı xüsusi diqqət tələb olunur
Daha əvvəl pankreatit (mədəaltı vəzinin iltihabı) keçirmiş, öd daşı və ya öd yolları xəstəliyi olan, qalxanabənzər vəz xərçəngi baxımından risk daşıyan, həmçinin ağır mədə-bağırsaq xəstəliklərindən əziyyət çəkən şəxslərdə bu preparatların istifadəsi ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər.
Bundan əlavə, nəzarət altında olmayan ürək-damar xəstəlikləri, çox yüksək triqliserid səviyyəsi, xroniki alkoqol istifadəsi və ailədə mədəaltı vəzi və ya öd kisəsi xəstəlikləri tarixçəsi olan şəxslər mütləq ətraflı tibbi qiymətləndirmədən keçməlidirlər.
Müalicə qərarı yalnız insanın çəkisinə əsasən deyil, onun ümumi sağlamlıq vəziyyəti və tibbi keçmişi nəzərə alınaraq verilməlidir.
Müalicədən əvvəl lazımi müayinələr aparılmalıdır
Piylənmənin müalicəsində yalnız düzgün preparat seçimi deyil, düzgün tibbi qiymətləndirmə də həyati əhəmiyyət daşıyır.
Müalicəyə başlamazdan əvvəl acqarına qan şəkəri, HbA1c, insulin müqaviməti, xolesterin və triqliserid səviyyələri, həmçinin qaraciyər, böyrək və qalxanabənzər vəz funksiyaları qiymətləndirilməlidir.
Zəruri hallarda öd kisəsi və mədəaltı vəz ultrasəs müayinəsi ilə də yoxlanıla bilər. Bu, gizli şəkildə mövcud olan bəzi sağlamlıq problemlərinin vaxtında aşkarlanmasına imkan verə bilər.
“Daha çox istifadə etsəm, daha tez arıqlayaram” düşüncəsi təhlükəlidir
Arıqlama iynələrindən istifadə zamanı ən təhlükəli səhvlərdən biri “dozanı bir qədər artırsam, daha sürətli çəki itirərəm” düşüncəsidir. Bu preparatlarda doza artımı müəyyən müalicə planına uyğun şəkildə və yalnız həkim nəzarəti altında həyata keçirilməlidir. Dozanın normadan daha sürətli artırılması ürəkbulanma, qusma, şiddətli mədə-bağırsaq problemləri, orqanizmin susuzlaşması və nəticədə müalicənin dayandırılmasına səbəb ola biləcək yan təsirlərə gətirib çıxara bilər.
Preparatı nizamsız qəbul etmək və ya inyeksiya günlərini özbaşına dəyişdirmək də müalicənin effektivliyini azalda bilər.
Hər bir şikayəti “normal yan təsir” hesab etmək olmaz
Müalicə zamanı yaranan hər bir narahatlıq “adi yan təsir” kimi qəbul edilməməlidir. Xüsusilə şiddətli və davamlı qarın ağrısı, dayanmayan qusma, dəridə və gözlərdə saralma, sidiyin tünd rəng alması və yüksək hərarət kimi əlamətlər mədəaltı vəz və ya öd yolları ilə bağlı ciddi problemin göstəricisi ola bilər.
Bu əlamətlərdən hər hansı biri yarandıqda preparatı özbaşına istifadə etməyə davam etmək əvəzinə vaxt itirmədən tibb müəssisəsinə müraciət edilməlidir.
Müalicə başa çatdıqdan sonra köhnə vərdişlərə qayıtmaq olmaz
Arıqlama iynələrinin istifadəsi zamanı ən çox yol verilən səhvlərdən biri də müalicədən sonra əvvəlki həyat tərzinə qayıtmaqdır. Müalicənin başa çatması prosesin tamamilə bitməsi demək deyil. Əsas məqsəd yalnız çəki itirmək deyil, əldə olunan çəkini uzun müddət qorumağa imkan verən sağlam həyat tərzi vərdişləri formalaşdırmaqdır. Qidalanma və fiziki aktivlik rejimi dəyişdirilmədikdə, preparatın iştahı azaldan təsiri aradan qalxdıqdan sonra itirilmiş çəkinin yenidən geri alınması mümkündür. Bu səbəbdən müalicədən sonrakı dövrdə, xüsusilə ilk 3-6 ay ərzində bədən çəkisinin, bel çevrəsinin və metabolik göstəricilərin mütəmadi şəkildə izlənməsi böyük əhəmiyyət daşıyır.
Musavat.com
