Sosial şəbəkələrdə Sədərək Ticarət Mərkəzindən yayılan görüntülərdə alverin zəiflədiyi, bazarın boş qaldığı bildirilir. Satıcılar müştəri azlığından gileylənir, alıcılar isə qiymətlərin bəzən şəhər mərkəzindəki mağazalardan belə baha olduğunu deyirlər. Ekspertlər hesab edir ki, buna əsas səbəblərdən biri onlayn ticarətin sürətlə yayılmasıdır.
Yeniera.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı “Bakupost”a Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri, iqtisadçı Akif Nəsirli bildirdi ki, “Sədərək” kimi iri topdansatış bazarlarında alverin zəifləməsi tək bir səbəblə izah oluna bilməz. Onun sözlərinə görə, burada həm istehlakçı davranışının dəyişməsi, həm də bazarın özündə yaranan struktur problemlər rol oynayır:
“Son illərdə alıcılar qiymətə daha həssas yanaşır və məhsulu almamışdan əvvəl müxtəlif satış məntəqələrində, eləcə də onlayn platformalarda qiymət müqayisəsi aparırlar. Əgər bazarda təklif olunan məhsul şəhərin digər mağazalarından və ya internet üzərindən satılan məhsullardan baha olarsa, alıcı alternativə üstünlük verir.
Qiymətlərin yüksək olmasının səbəblərindən biri icarə haqları, kommunal xərclər, logistika, əməkhaqqı və digər əməliyyat xərclərinin artması ola bilər. Sahibkar bu xərcləri məhsulun qiymətinə əlavə etdikdə onun rəqabət qabiliyyəti azalır. Xüsusilə icarə haqları yüksək olduqda satıcı qiyməti aşağı salmaq imkanını itirir və nəticədə alıcı başqa satış kanallarına yönəlir”.
A.Nəsirli deyir ki, onlayn ticarətin inkişafı da bazara ciddi təsir edir:
“Temu”, “AliExpress” və digər beynəlxalq platformalar geniş çeşid, rahat sifariş, kampaniyalar və bəzi hallarda daha aşağı qiymətlər təklif edir. Bu, ənənəvi bazarlar üçün ciddi rəqabət yaradır. Xüsusilə geyim, məişət əşyaları və aksesuar kimi məhsullarda onlayn platformalar bazarın bir hissəsini özünə cəlb edib.
Bununla yanaşı, alıcıların vaxt amilinə yanaşması da dəyişib. Əvvəllər insanlar bazarlara gedərək saatlarla məhsul seçirdilər. İndi isə bir çoxları eyni məhsulu internet vasitəsilə bir neçə dəqiqəyə sifariş etməyə üstünlük verir. Bu dəyişiklik ənənəvi bazarların fəaliyyət modelinə təsir göstərir.
Bu, o demək deyil ki, belə bazarlar tamamilə fəaliyyətini dayandıracaq. Onlar hələ də topdansatış, peşəkar alıcılar və məhsulu yerində görmək istəyən müştərilər üçün əhəmiyyətini qoruyur. Lakin əvvəlki kimi dominant mövqedə qalmaq üçün yeni şəraitə uyğunlaşmaları vacibdir”.
İqtisadçının fikrincə, sahibkarlar yalnız qiymətlə rəqabət aparmamalıdır:
“Müştəri xidmətinin yaxşılaşdırılması, keyfiyyətə zəmanət verilməsi, məhsul çeşidinin artırılması, sosial şəbəkələr və elektron ticarət vasitəsilə satışın inkişaf etdirilməsi, çatdırılma xidmətlərinin təşkili və müştərilərlə uzunmüddətli əlaqələrin qurulması daha səmərəli yanaşma ola bilər”.
O əlavə edib ki, bazarların idarəedici qurumları da icarə siyasətinə yenidən baxmalı və sahibkarların xərclərinin azaldılmasına dəstək verməlidir:
“Ümumilikdə, Sədərək kimi bazarların gələcəyi onların dəyişən bazar şərtlərinə nə dərəcədə uyğunlaşacağından asılı olacaq. Əgər ənənəvi fəaliyyət modeli qorunub saxlanılarsa, alverin daha da zəifləməsi mümkündür. Əgər bazarlar rəqəmsal satış kanallarını inkişaf etdirər, xərcləri optimallaşdırar və qiymət baxımından rəqabət qabiliyyətini artırarsa, onlar həm topdansatış, həm də pərakəndə ticarətdə öz mövqelərini qoruyub saxlaya bilərlər”.