Alimlər qlobal istiləşmə fonunda Yer kürəsinin temperaturunu aşağı salmağın yolunu tapıblar.
Atmosferdən metanın çıxarılması Yer kürəsinin maksimum temperaturuna nisbətən tez təsir göstərə bilər. Lakin bu təsir qısamüddətli olacaq: bu tədbirlər dayandırıldıqdan sonra planet yenidən istiləşməyə başlayacaq.
Sfera.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, tədqiqatçılar atmosferdən metan çıxarmaq və ya birbaşa havada parçalamaq perspektivini araşdırıblar. Yeni emissiyaların qarşısını almaqdan fərqli olaraq, bu yanaşma yığılmış qazla işləməyi əhatə edir və hazırda eksperimental inkişaf mərhələsindədir.
“Metan qazının buraxılması pik istiləşməni müvəqqəti olaraq azalda bilər, lakin bu, daimi həll yolu deyil. Əgər metanın çıxarılmasını dayandırsaq, istiləşmə yenidən qayıdacaq”, – Çalmers Texnologiya Universitetinin professoru Daniel Yohansson vurğulayıb.
Metan atmosferdə karbon qazından daha az miqdarda olsa da, daha güclü istixana effektinə malikdir. Bundan əlavə, metan atmosferdə daha qısa müddət qalır, ona görə də onun konsentrasiyasının azalması potensial olaraq CO₂ səviyyələrində oxşar azalmadan daha sürətli qlobal temperatura təsir göstərə bilər.
Tədqiqatın bir hissəsi olaraq, alimlər iqlim dəyişikliyi ilə bağlı üç mümkün müdaxiləni müqayisə etdilər: atmosfer metanının təmizlənməsi, CO₂-nin çıxarılması və sonradan uzunmüddətli saxlama və günəş radiasiyasının idarə edilməsi – planetin səthinə çatan günəş enerjisinin miqdarını məhdudlaşdırmaq üçün hazırlanmış bir texnologiya.
Kompüter modelləşdirməsi göstərib ki, atmosfer metanının təmizlənməsi temperaturu olduqca sürətlə azalda bilər. Lakin təsir daimi olmayacaq: müdaxilə dayandırıldıqdan sonra qlobal istiləşmə yenidən artacaq.
Bundan əlavə, temperatur artımının bərpasının günəş radiasiyasının idarə edilməsinin sona çatması ssenarisinə nisbətən daha hamar olacağı gözlənilir. Eyni zamanda, çıxarılan qazın təhlükəsiz və uzunmüddətli saxlanması şərtilə, CO₂-nin təmizlənməsi daha uzunmüddətli iqlim effekti yarada bilər.
Onun fikrincə, uzunmüddətli perspektivdə atmosferdən metanın təmizlənməsi qlobal istiləşmənin pik həddini azaltmağa və 1,5°C həddini aşmağın nəticələrini azaltmağa kömək edə bilər. Bununla belə, ekspert vurğulayıb ki, bu yanaşmanın həqiqi effektivliyini qiymətləndirmək üçün daha genişmiqyaslı tədqiqatlara ehtiyac olacaq.
Əsas çətinliklərdən biri atmosferdəki metan konsentrasiyasının olduqca aşağı olmasıdır – onun payı milyonda yalnız iki hissəni təşkil edir.
Metanın təmizlənməsinin atmosfer kimyasına, o cümlədən ozonla qarşılıqlı təsirinə potensial təsiri ilə bağlı əlavə suallar yaranır. Bunun iqlimə, hava keyfiyyətinə, insan sağlamlığına və ekosistem sağlamlığına təsiri ola bilər.
Lakin alimlər vurğulayırlar ki, tədqiqat bu texnologiyanın geniş praktik istifadəyə hazırlığını təsdiqləmək əvəzinə, onun iqlimə potensial təsirini qiymətləndirməyə yönəlib./lent.az